Op een hete zomerdag kun je een parasol uitklappen. Maar je kunt er ook eentje laten groeien! Een boom zorgt niet alleen voor schaduw, maar koelt zijn omgeving ook door water te verdampen via het blad. Daardoor voelt een plek onder een boom meestal prettiger aan dan een plek onder een doek of afdak.
Alleen: in een kleine tuin wil je niet zomaar een reus planten die na tien jaar het halve perceel overneemt. Wil je een boom kopen, kijk dan niet alleen naar hoe groot hij nu is, maar vooral naar zijn uiteindelijke hoogte, kroonbreedte, groeisnelheid en snoeibaarheid.
Een boom als levende parasol
Een dakboom is bij uitstek geschikt om boven een terras of zitplek te laten groeien. De takken worden dan horizontaal geleid, zodat er een groen bladerdak ontstaat. De dakmoerbei is een mooie kandidaat: hij heeft grote bladeren, geeft stevige schaduw en verdraagt snoei goed. Er bestaan bovendien vruchtloze varianten, zodat je terras niet vol rijpe moerbeien komt te liggen.
Ook de dakplataan is een populaire boom om als dakboom te gebruiken, maar die groeit behoorlijk krachtig. In een heel kleine tuin ben je dan wel vaak aan het snoeien.
Schaduw én iets lekkers
Waarom zou een boom maar één functie hebben? Een appel- of perenboom geeft bloesem, fruit én schaduw. Let daarbij goed op de onderstam: die bepaalt voor een belangrijk deel hoe groot de boom uiteindelijk wordt. Een halfstam kan een fijn bladerdak boven een bankje vormen, terwijl een leiboom of laagstam beter past wanneer de ruimte echt beperkt is.
Ook een krentenboompje is interessant. Hoewel het oorspronkelijk uit Noord-Amerika komt, is het inmiddels al lange tijd in Nederland ingeburgerd. Het is een sterke plant die weinig eisen stelt, uitbundig bloeit in het voorjaar en daarmee voedsel biedt aan insecten. Later verschijnen de eetbare krenten, waar ook vogels dol op zijn. In de herfst verkleurt het blad prachtig. Je kunt het krentenboompje als kleine boom of als meerstammige struik laten groeien, waardoor het ook in een bescheiden tuin goed past.
Een hazelaar levert noten en een dicht bladerdek, maar heeft wel wat ruimte nodig en moet regelmatig worden teruggesnoeid als je hem compact wilt houden.
En de zonnepanelen dan?
Een bladverliezende boom lijkt de ideale buur van zonnepanelen: ’s zomers schaduw in de tuin en ’s winters geen bladeren die het zonlicht tegenhouden. Toch is het niet zo simpel. Kale takken werpen nog steeds schaduw en doordat de winterzon laag staat, kan die schaduw nog verrassend ver reiken. Veel schaduw op zonnepanelen kan de stroomopbrengst flink verminderen.
Kijk daarom vóór het planten hoe de zon in verschillende seizoenen over je perceel beweegt. Een boom aan de noordzijde van het huis veroorzaakt meestal minder snel schaduw op het dak dan een boom aan de zuidzijde. Houd ook rekening met de uiteindelijke hoogte en kroonbreedte – niet alleen met het jonge boompje dat je plant.
Kan een grote struik hetzelfde doen?
Zeker. Een grote, meerstammige struik geeft misschien geen complete parasol boven je hoofd, maar kan wel degelijk een koele, beschutte hoek maken. Denk aan een hazelaar, vlier, gele kornoelje of groot krentenboompje. Vooral naast een zitplek of aan de westkant van de tuin, waar de felle middag- en avondzon vandaan komt, kan zo’n struik veel verschil maken.
De beste keuze is dus niet automatisch de grootste boom – de hoogste boom van Nederland is tenslotte ruim 51 meter hoog. Die wil je niet in je kleine achtertuin. 😉 Het is de boom of struik die precies op de goede plek staat, voldoende schaduw geeft en misschien ook nog bloesem, bessen, fruit of noten oplevert.
Wanneer kun je het beste planten?
Het najaar is meestal het beste moment om een boom of grote struik te planten. De grond is dan nog relatief warm en vochtig, waardoor de wortels alvast kunnen groeien voordat het voorjaar begint. Planten uit een pot kun je in principe het hele jaar door planten, zolang het niet vriest of extreem heet en droog is. Geef een jonge boom in de eerste jaren tijdens droge perioden wel regelmatig water – ook een toekomstige groene parasol moet eerst goed kunnen wortelen.
Geef een reactie