Een permanente plek vinden voor je Tiny House blijft een uitdaging, maar er wordt hard gewerkt aan nieuwe ideeën en pilots voor vernieuwende woonlocaties. Denk bijvoorbeeld aan remote gebieden en gebieden die nu nog een andere functie hebben. Een mooi voorbeeld is nieuwe natuur en klein wonen. Een geweldig initiatief dat zich sterk maakt voor ontwikkeling van nieuwe bossen in combinatie met Tiny Houses op plaatsen waar nu vaak landbouwgrond is. Ook erfdelen is zo’n vernieuwend initiatief, dat potentie heeft voor Tiny Houses. Erfdelen creëert kleine woongemeenschappen op bestaande boerenerven.
Nieuwe woonlocaties door amfibisch wonen
Zehra Toptas ziet kansen voor nieuwe woonlocaties door amfibisch wonen, waarbij je huis soms op het land staat en soms drijft. Ze heeft recent haar bachelor thesis afgerond aan de Hanze, hogeschool in Groningen, afdeling build environment, begeleid door Ron de Vrieze vanuit de learning community urban energy van Entrance (Centre of Expertise Energy) en Frouke de Boer en Bert van der Moolen vanuit Hanze Hogeschool. Zehra ziet voordelen in een combinatie van amfibisch wonen met Tiny Houses: ‘De combinatie van compact wonen en innovatieve woonvormen, zoals amfibisch bouwen, kan bijdragen aan duurzame oplossingen voor huidige en toekomstige ruimtelijke opgaven.’
Begeleider Ron de Vrieze is ook positief over de mogelijkheden voor kleinschalige projecten en Tiny Houses door amfibisch bouwen: ‘We zijn breed bezig met onderzoek naar amfibisch bouwen naar aanleiding van de kennis die we opdoen binnen het landelijk project Floating Future samen met kenniscentrum Noorderruimte van de Hanze. Dat kan zeker interessant zijn voor kleinschalig wonen. Zehra onderzocht mogelijke locaties, waar je amfibisch zou kunnen wonen. Daarnaast doen we voor amfibisch wonen ook onderzoek naar Participatie & Uitdaagrecht, vooral vanuit rechtenstudies.’
Afbeelding: Amfibische woningen Maasbommel, copyright Boiten ingenieurs
Nederland waterland
Zehra vertelt over de achtergrond van haar onderzoek: ‘Nederland heeft een lange geschiedenis op het gebied van waterbeheer, maar de huidige manier van bouwen en beschermen van land staat steeds meer onder druk. Klimaatverandering en het intensievere landgebruik verleggen de grenzen. Kunnen water en bodemsystemen wel standhouden? Bodemdaling, overstromingen, droogte en lage grondwaterstanden creëren risico’s voor de voedselproductie en dragen bij aan de verslechtering van natuurlijke ecosystemen. Zeespiegelstijging, verzilting en steeds meer extreme weersomstandigheden, samen met door de mens veroorzaakte bodemdaling versterken de urgentie om duurzame, lange termijn ruimtelijke keuzes te maken.’
Amfibische woningen, huizen die onder normale omstandigheden op de grond staan, maar bij hoog water kunnen drijven, bieden volgens Zehra interessante mogelijkheden: ‘Verschillende studies tonen aan dat het concept technisch mogelijk is, maar grootschalige toepassing is in Nederland nog beperkt. De meeste projecten zijn kleinschalig of experimenteel, omdat de ruimtelijke ordeningsregels nog niet volledig zijn afgestemd op adaptief bouwen en de verantwoordelijkheden verdeeld zijn over verschillende instanties.’
Afbeelding: Drijvende woningen, Leeuwarden Zuiderburen,
foto’s: Lucas van der Wee en Aerphoto Schiphol b.v. (luchtfoto)
Ruimtelijke beleidskaders als uitdaging
Uit Zehra’s studie blijkt welke gebieden in Groningen voldoen aan belangrijke fysieke eisen voor amfibisch wonen, zoals: lage ligging, zwakke bodems (verdicht veen of zachte klei), nabijheid van boezemwater, frequente binnenlandse wateroverlast en tekenen van veenoxidatie/ bodemverzakking die de lokale zoetwaterlens bedreigen en de verzilting verhogen.
Zehra ziet een uitdaging: ‘De technologie is grotendeels beschikbaar. De belangrijkste belemmeringen zijn bestuur, financiering en maatschappelijke acceptatie. Gemeenten en waterschappen missen vaak de capaciteit of de politieke connecties om prioriteit te geven aan innovatieve woningen, terwijl financiers en ontwikkelaars terughoudend blijven totdat de levenscycluskosten, verzekerbaarheid en marktrisico’s beter begrepen zijn.’
Afbeelding: Concept Veenetië, in onderzoek/uitwerking in het groene hart,
© Zeinstra Veerbeek Architecten.
Pilotprojecten
Er is lokale interesse voor amfibisch wonen, met name onder jongeren en buurtverenigingen. Dat is een goede basis voor kleinschalige experimenten. ‘De centrale taak is niet alleen het ontwerpen van gebouwen, maar ook het creëren van de randvoorwaarden: lokale politieke steun, duidelijke onderzoeks- en ontwikkelingskaders, vergunningsprocedures en solide businesscases.
Zonder deze randvoorwaarden dreigen pilotprojecten symbolisch te blijven en geen systemische verandering teweeg te brengen. Ook sociale rechtvaardigheid moet in acht worden genomen: pilotprojecten mogen geen onredelijke risico’s of lasten opleggen aan reeds kwetsbare bewoners.’
Op de korte termijn zouden gemeenten en ontwerpers één of twee kleine, locatie gebonden R&D-pilots kunnen selecteren op locaties waar ruimte voor water al politiek geaccepteerd is.
Uitgangspunten voor de pilots
De bestudeerde referentieprojecten laten zien dat hybride oplossingen, een mix van amfibische woningen en meer reguliere woningen, vaak het meest praktisch zijn: ‘Succesvolle projecten combineren technische eenvoud met een duidelijke koppeling aan waterbeheer en een kleinschalige, stapsgewijze aanpak.’
De casestudies bieden concrete lessen: zorg voor betrouwbare afvalwater- en pompoplossingen; ontwerp rekening houdend met lokale waterstandschommelingen en behoud de ruimtelijke kwaliteit, bijvoorbeeld de groenvoorziening en toegankelijkheid. ‘De marktacceptatie blijft een vraag: in het noorden willen mensen nog steeds een huis met een tuin, dus hybride wijken zijn wellicht de beste optie.’
Geschikte locaties zijn laaggelegen gebieden met een directe verbinding met het water van de boezem of zones waar ruimte is voor de rivier, plaatsen met een matige infrastructuurbehoefte (toegang en nutsvoorzieningen) en bodemomstandigheden die hybride oplossingen toelaten (veen/klei-gedeeltes gecombineerd met wateroppervlakken).
Afbeelding: Drijvende woningen, studie project, H20 Zeewolde, afbeelding: Defacto Urbanism
Amfibisch wonen en Tiny Houses
Zehra ziet een kansrijke relatie met Tiny Houses. ‘Beide initiatieven passen goed binnen het bredere idee van klimaat adaptief en toekomstbestendig wonen. Ze richten zich op nieuwe oplossingen voor een veranderende woonopgave, waarbij flexibiliteit en duurzaamheid belangrijk zijn. Tiny Houses richten zich op compact en efficiënt wonen, terwijl amfibische woningbouw laat zien hoe je woningen kunt aanpassen aan water en klimaatverandering.’
Beide woonvormen zouden elkaar kunnen versterken, bijvoorbeeld door Tiny Houses toe te passen in gebieden waar water een belangrijke rol speelt, eventueel in een hybride vorm: ‘Dan speel je in op klimaatverandering en verklein je tegelijkertijd de ruimtelijke voetafdruk met een Tiny House. Het is een win-winsituatie. Dit kan leiden tot flexibele en adaptieve woonvormen die inspelen op zowel ruimtelijke als klimaat gerelateerde uitdagingen.’
Wil je meer weten over Zehra’s onderzoek, dan kan je haar mailen op:
Geef een reactie